4.1. Personales y reflexivo
| 1.ª sg. | 2.ª sg. | 1.ª pl. | 2.ª pl. | Reflexivo 3.ª | |
|---|---|---|---|---|---|
| Nom. | ego | tu | nos | uos | — |
| Ac. | me | te | nos | uos | se |
| Gen. | mei | tui | nostri / nostrum | uestri / uestrum | sui |
| Dat. | mihi | tibi | nobis | uobis | sibi |
| Abl. | me | te | nobis | uobis | se |
- El pronombre sujeto casi nunca se escribe, porque la desinencia verbal ya indica la persona. Si aparece, suele ser enfático: Ego uici «Yo vencí (y no otro)».
- Con cum se pospone y se une: mecum «conmigo», tecum, secum, nobiscum, uobiscum.
- No hay pronombre personal de 3.ª persona: se usa el anafórico is, ea, id (4.3).
- El reflexivo se se refiere siempre al sujeto: Caesar se defendit «César se defiende».
4.2. Posesivos
Se declinan como adjetivos de la 1.ª clase: meus, tuus, suus, noster, nostra, nostrum, uester, uestra, uestrum.
Suus es reflexivo: el poseedor es el sujeto. Si el poseedor es otra persona, el latín usa el genitivo del anafórico, eius «de él/ella» o eorum «de ellos».
- Marcus amicum suum uidet. «Marco ve a su (propio) amigo».
- Marcus amicum eius uidet. «Marco ve al amigo de él (de otro)».
4.3. Anafórico: is, ea, id
Sirve para referirse a algo ya mencionado. Se traduce «él, ella, ello», «este», «ese» o, como adjetivo, «este/ese».
| Masc. | Fem. | Neutro | |
|---|---|---|---|
| Nom. | is | ea | id |
| Ac. | eum | eam | id |
| Gen. | eius | eius | eius |
| Dat. | ei | ei | ei |
| Abl. | eo | ea | eo |
| Nom. pl. | ei (ii) | eae | ea |
| Ac. pl. | eos | eas | ea |
| Gen. pl. | eorum | earum | eorum |
| Dat./Abl. pl. | eis (iis) | eis (iis) | eis (iis) |
4.4. Demostrativos e identificativos
Los demostrativos funcionan como en castellano, según la distancia:
- hic, haec, hoc «este» (cerca de mí);
- iste, ista, istud «ese» (cerca de ti; a veces con tono despectivo);
- ille, illa, illud «aquel» (lejos; también «aquel famoso»).
| hic | haec | hoc | ille | illa | illud | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Nom. | hic | haec | hoc | ille | illa | illud |
| Ac. | hunc | hanc | hoc | illum | illam | illud |
| Gen. | huius | illius | ||||
| Dat. | huic | illi | ||||
| Abl. | hoc | hac | hoc | illo | illa | illo |
| Nom. pl. | hi | hae | haec | illi | illae | illa |
| Ac. pl. | hos | has | haec | illos | illas | illa |
| Gen. pl. | horum | harum | horum | illorum | illarum | illorum |
| Dat./Abl. pl. | his | illis |
Iste se declina exactamente como ille. Ejemplo: Senatus haec intellegit, consul uidet; hic tamen uiuit. «El senado comprende estas cosas, el cónsul las ve; sin embargo, este sigue vivo» (Cicerón).
Identificativos:
- idem, eadem, idem «el mismo»: es is, ea, id + -dem (ac. eundem, eandem; gen. eiusdem; gen. pl. eorundem).
- ipse, ipsa, ipsum «mismo, en persona» (enfático): gen. ipsius, dat. ipsi. Caesar ipse «el propio César».
4.5. El relativo: qui, quae, quod
| Masc. | Fem. | Neutro | |
|---|---|---|---|
| Nom. | qui | quae | quod |
| Ac. | quem | quam | quod |
| Gen. | cuius | cuius | cuius |
| Dat. | cui | cui | cui |
| Abl. | quo | qua | quo |
| Nom. pl. | qui | quae | quae |
| Ac. pl. | quos | quas | quae |
| Gen. pl. | quorum | quarum | quorum |
| Dat./Abl. pl. | quibus | quibus | quibus |
Su sintaxis se explica en el capítulo 14.
4.6. Interrogativos
- Pronombre (va solo): quis «¿quién?», quid «¿qué?». Se declina como el relativo salvo en nom. quis / quid y ac. neutro quid. Quis uenit? «¿Quién viene?»
- Adjetivo (acompaña a un nombre): qui, quae, quod «¿qué…?, ¿cuál…?». Quem librum legis? «¿Qué libro lees?»
- uter, utra, utrum «¿cuál de los dos?»
4.7. Indefinidos
| Indefinido | Significado | Observación |
|---|---|---|
| aliquis, aliquid / aliqui, aliqua, aliquod | alguien, algo / algún | Tras si, nisi, num, ne pierde ali-: si quis «si alguien». |
| quidam, quaedam, quoddam (pron. quiddam) | cierto, uno | Se declina qui + -dam: quendam, cuiusdam. |
| quisque, quidque | cada uno | Suum cuique «a cada uno lo suyo». |
| quisquam, quicquam | alguien, algo | En frases negativas: nec quisquam «y nadie». |
| nemo (dat. nemini, ac. neminem) | nadie | |
| nihil (nil) | nada | Invariable; lleva genitivo partitivo: nihil noui «nada nuevo». |
| nullus, -a, -um | ningún | Pronominal (UNUS NAUTA). |
| omnis, -e | todo, cada | Adjetivo de la 2.ª clase. |
| ceteri, -ae, -a | los demás |